Cyfra

Cyfra – umowny znak pisarski służący do zapisywania liczb. Już w trzecim tysiącleciu p.n.e. używano w Egipcie hieroglifów do oznaczania jednostek, dziesiątek i tak dalej aż do 10 000 000. Innych cyfr używano w Babilonii, jeszcze innych w starożytnej Grecji i Rzymie. Rozpowszechnione obecnie tak zwane cyfry arabskie pochodzą naprawdę z Indii. Arabowie tylko sprowadzili je z Indii do Europy - między X a XIII w.

Liczba znaków służących do zapisu jest zależna od systemu liczbowego i przyjętego sposobu zapisu. 10 w systemie dziesiętnym, 16 - w szesnastkowym, ale w rzymskim już tylko siedem (I, V, X, L, C, D, M).

W niektórych systemach do zapisu liczb służyły kolejne litery alfabetu, najpierw dla kolejnych wartości 1 do 9, potem dalej dla kolejnych wielokrotności 10 i itd. - "1" i "10" zapisywano innymi znakami. Taki zapis stosowano np. w alfabetach : hebrajskim, starosłowiańskim (głagolica) i greckim.

Cyfry były składnikiem wielu pism. Wyróżnia się między innymi:

• cyfry arabskie
  • oryginalne cyfry arabskie
• cyfry ormiańskie
• cyfry chińskie
• cyfry cyrylickie (słowiańskie)
• cyfry egipskie hieroglificzne
• cyfry etruskie
• cyfry greckie (starogreckie)
• cyfry Majów
• cyfry hebrajskie
• cyfry rzymskie
• cyfry sumeryjskie
• cyfry tybetańskie

W pozycyjnych systemach liczbowych pozycja cyfry w obrębie liczby decyduje o jej wartości. Przykładowo jedynka w zapisie 100 oznacza inną wartość niż w zapisie 10. Wartość cyfry zależy też od przyjętej podstawy systemu liczbowego. W szczególności dla systemów liczbowych o podstawie większej niż 10 konieczne jest wprowadzenie dodatkowych cyfr, np. w systemie szesnastkowym są to cyfry: A, B, C, D, E, F.

Zobacz też

• przegląd zagadnień z zakresu matematyki
• system liczbowy