Czas wolny

Dziewczynka spędzająca czas na basenie

Czas wolny – czas którym dysponuje człowiek po wykonaniu obowiązkowych czynności takich jak nauka, praca, czynności związane z codziennym życiem.

Pojęcie i problem czasu wolnego pojawił się wraz ze społeczeństwem przemysłowym i związaną z nim standaryzacją produkcji. W społeczeństwie tradycyjnym problem ten nie był istotny, gdyż nie rozgraniczano czasu wolnego i czasu pracy. W dużej mierze na pojawienie się tego problemu, miało miejsce wykonywania pracy, różne od miejsca poza pracą, co z kolei wiązało się z przebywaniem w dwóch różnych społecznościach w obu przypadkach.

W czasie wolnym organizacja i rodzaj zajęć zależy między innymi od:

• preferencji, zainteresowań, przyzwyczajeń danej osoby
• wieku
• rodzaju wykonywanej pracy
• innych obowiązków
• ilości dostępnego czasu (dzień powszedni, weekend, urlop, wakacje)
• możliwości finansowych

Ze względu na okres, w jakim rozpatrywany jest czas wolny, mówimy o:

• czasie wolnym krótkim – w ciągu jednego dnia;
• czasie wolnym średnim – w ciągu tygodnia;
• czasie wolnym długim – w ciągu roku.

Takie rozgraniczenie ma uzasadnienie w przypadku form rekreacyjnych (uprawianych w czasie wolnym), które najczęściej rozpatrywane są w kategoriach dnia, tygodnia, lub sezonu (najczęściej rocznego).

Niemałą rolę w przekazywaniu wzorców spędzania wolnego czasu spełnia rodzina oraz grupa rówieśnicza. Organizacją wolnego czasu dla dzieci i młodzieży zajmują się różnego rodzaju instytucje, stowarzyszenia, organizacje młodzieżowe i społeczne takie jak szkoły, świetlice, biblioteki, kluby osiedlowe, młodzieżowe domy kultury, PTTK, ZHP, TPD, TKKF, zakłady pracy, organizacje chrześcijańskie, np. Ruch Światło-Życie, KSM. Oferują one następujące formy zajęć: koła zainteresowań, zajęcia artystyczne, sportowe, odczyty, wycieczki i inne.

Czas wolny przeznaczany jest zazwyczaj na różnego rodzaju zajęcia rekreacyjne:

• wypoczynek czynny i bierny
• rozrywka
• rozwijanie zainteresowań

W nauce trwa współcześnie dyskusja, mająca na celu ustalenie, czy czasu wolnego średnio przybywa, czy ubywa, w porównaniu do przeszłości.

Bibliografia

• Jacobs, Jerry A. and Kathleen Gerson (2001) Overworked Individuals or Overworked Families?, Work and Occupations vol. 28 no 1, pp. 40-63
• Hochshild, Arlie R. and Machung, Anne (1990) The second shift, New York: Avon Books
• Hochshild, Arlie R. (1997) The time bind: When work becomes home and home becomes work, New York: Metropolitan
• Perlow, Leslie A. (1997) Finding Time. How Corporations, Individuals, and Families Can Benefit from New Work Practices, Ithaca-London: ILR Press
• Schor, Juliet (1991) The Overworked American: The Unexpected Decline of Leisure, New York: Basic Books
• Orłowska, Małgorzata (2001) Problemy czasu wolnego w pedagogice społecznej, W. S.Kawula (red.) Pedagogika społeczna Toruń, Wyd. A.Marszałek

Zobacz też

• dni wolne od pracy

Linki zewnętrzne

• Jak uporządkować własny czas? – serwis Centralnej Komisji Egzaminacyjnej