Schutzstaffel

Article in other languages:

Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy hitlerowskiej formacji militarnej. Zobacz też: inne znaczenia SS.
Adolf Hitler dokonuje przeglądu 1. Dywizji Pancernej SS Leibstandarte SS swojego imienia po przybyciu do Klagenfurtu w kwietniu 1938
Symbol SS

SS (Die Schutzstaffel der NSDAP – eskadra ochronna[1] NSDAP) - paramilitarna i początkowo elitarna niemiecka formacja nazistowska, podległa partii NSDAP.

Spis treści

Historia

Czapka z symbolem SS - Totenkopf

W 1923 roku powstał Stoßtrupp Adolf Hitler - oddział mający chronić Hitlera przed ewentualnymi atakami ze strony mało zdyscyplinowanych oddziałów SA. 1 kwietnia 1925 roku Julius Schreck otrzymał od Hitlera polecenie utworzenia nowej jednostki, która miała przejąć ochronę sal (po niemiecku Saalschutz), w których odbywały się spotkania NSDAP. Powstała ona 4 kwietnia 1925 roku z byłych członków jednostki Stoßtrupp Adolf Hitler. Wkrótce zaczęły powstawać podobne jednostki w całych Niemczech, ale nosiły początkowo różne nazwy (np. Schutzkommando czy Sturmstaffel). Dopiero 9 listopada 1925 roku ustalono jednolitą nazwę dla wszystkich tych oddziałów jako Schutzstaffel czyli eskadra ochronna. Nazwę tę zaproponował ówczesny szef SA - Hermann Göring. Szefem SS (jako Oberleiter czyli nadkierownik) został Julius Schreck.

Zadania SS opisał Adolf Hitler w swoim rozkazie z roku 1930 następująco: "Zadaniem SS jest przede wszystkim służba policyjna wewnątrz partii". Od 1930 roku symbolem SS stały się dwa podobne do błyskawic runy. Początkowo SS podlegało dowództwu SA, które dbało o to, aby SS za bardzo nie urosło w siłę. Służył temu m.in. rozkaz określający maksymalna liczebność SS na 10% stanu osobowego SA na danym terenie. Poza tym oddział SS nie mógł liczyć więcej niż 10 ludzi z dowódcą. Taki stan rzeczy oraz to, że dowództwo SA zlecało SS mało ważne zadania spowodował w 1927 roku ustąpienie pierwszego szefa SS - Juliusa Schrecka. Jego następcą został Erhard Heiden, który jednak nie potrafił dać sobie rady z ograniczaniem roli SS przez SA. 5 stycznia 1929 roku Hitler zwolnił Heidena z funkcji szefa SS, a na jego miejsce mianował jego dotychczasowego zastępcę - Heinricha Himmlera.

W 1934 oddziały SS odegrały zasadniczą rolę w rozprawieniu się z opozycją wewnątrzpartyjną w trakcie tzw. nocy długich noży, podczas której wymordowano przywódców SA (także powołanej przez Hitlera). W wyniku tego ich rola jako zbrojnego ramienia partii niewymiernie wzrosła. W 1936 utworzono zmilitaryzowane jednostki dyspozycyjne SS (Totenkopfverbände i Verfüngstruppe), które w 1940 zostały przekształcone w Waffen-SS. Oddziały SS stanowiły również załogi obozów koncentracyjnych. Do końca wojny SS stało się najpotężniejszą organizacją w III Rzeszy. Jej członkami byli najbardziej fanatyczni zwolennicy nazizmu, chociaż od 1942 roku tworzono również oddziały składające się z m.in. Rosjan, Ukraińców, Łotyszy, których motywacje były inne niż Niemców (przede wszystkim nienawiść do komunizmu oraz chęć uniknięcia śmierci w obozach jenieckich). W czasie wojny oddziały SS wykazały się wyjątkową brutalnością, szczególnie gdy były rzucane do walk z partyzantami.

Chociaż oddziały SS brały udział w walkach już od kampanii w Polsce, nie były traktowane z szacunkiem przez dowództwo Wehrmachtu, które uznawało SS za formację zbytnio faworyzowaną i zindoktrynowaną. Z czasem wyszkolenie oraz uzbrojenie jednostek SS polepszało się. Jednostki powiększano do formacji dywizji grenadierów pancernych, a później niektóre przekształcano w dywizje pancerne (pierwsza dywizja pancerna SS powstała w 1943 roku pod nazwą 1. SS-Panzer-Division Leibstandarte-SS Adolf Hitler). Pod koniec wojny większość niemieckich formacji pancernych stanowiły jednostki Waffen-SS.

Jednostki SS są powszechnie uznawane za elitarne, jednak formacje były zróżnicowane - od doskonale wyposażonych dywizji pancernych, do oddziałów złożonych z kryminalistów (oddział Dirlewangera, pod dowództwem kryminalisty skazanego za gwałt na nieletniej) i renegatów sowieckich (np. Brygada Kamińskiego).

W 1946 Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze uznał ją za organizację zbrodniczą, z wyjątkiem elitarnej Kawalerii SS, do której należeli najwyżsi rangą oficerowie, ponieważ nic jej nie udowodniono.

Struktura

Od powołania w 1940 r. Waffen-SS struktura organizacyjna SS podzieliła się na dwie zupełnie różne od siebie części:

  • ogólną SS Allgemeine SS - stanowiła rodzaj rezerw osobowych SS (każdy członek SS musiał mieć numer Allgemaine SS, ale nie każdy członek Allgemaine SS był funkcjonariuszem rozbudowanych struktur SS.
  • wojskową SS Waffen-SS

W 1944 r. cała aktywność organizacji wewnątrz i na zewnątrz Niemiec kierowana była przez 12 głównych urzędów SS:

  • Hauptamt Persönlicher Stab Reichsführer-SS (Główny Sztab Personalny Reichsführera-SS)
  • SS Hauptamt (Główny Urząd (administracja) SS)
  • SS Führungshauptamt (Główny Urząd Dowodzenia i Administracji Allgemeine-SS i Waffen-SS)
  • Hauptamt SS Gericht (Główny Sąd SS)
  • SS Rasse und Siedlungshauptamt, RuSHA (Główny Urząd Rasy i Osadnictwa SS)
  • SS Personalhauptamt (Główny Urząd Personalny SS)
  • Reichssicherheitshauptamt - RSHA (Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy) a w nim:
    • Departament I – personalny (Bruno Streckenbach)
    • Departament II – administracja i prawo (Werner Best, później płk. dr Hans Nockenmann)
    • Departament III – Sicherheitsdienst (SD) - służba bezpieczeństwa (Otto Ohlendorf)
    • Departament IV – tajna policja państwowa (Gestapo) (Heinrich Müller)
    • Departament V – policja kryminalna (Kripo) (Arthur Nebe)
    • Departament VI – wywiad zagraniczny SD (Heinz Jost, później Walter Schellenberg)
    • Departament VII – ideologiczny (Franz Alfred Six)
Tzw. Einsatzgruppen również były podporządkowane RSHA.
  • Hauptamt Ordnungspolizei (Główny Urząd Policji Porządkowej)
  • Wirtschafts und Verwaltungshauptamt WVHA (Główny Urząd Gospodarczo-Administracyjny) a w nim:
    • Urząd A – Administracja Oddziałów SS (Amtsgruppe A – Truppenverwaltung): zajmował się administracją oddziałów Waffen-SS
    • Urząd B – Gospodarka Oddziałów SS (Amtsgruppe B – Truppenwirtschaft): zajmował się gospodarką formacji SS
    • Urząd C – Zagadnienia Budowlane (Amtsgruppe C – Bauwesen): zajmował się budownictwem
    • Urząd D – Obozy Koncentracyjne (Amtsgruppe D – Konzentrationslager) (włączony do WVHA w marcu 1942): której podlegały obozy koncentracyjne (kierował nim SS-Gruppenführer Richard Glücks), zarządzane przez Inspektorat Obozów Koncentracyjnych (Inspektion der Konzentrationslager).
    • Urząd W – Przedsięwzięcia Gospodarcze (Amtsgruppe W – Wirtschaftliche Unternehmungen): tzw. "Amstgruppe W", nadzorująca firmy i przedsiębiorstwa, będące własnością SS.
  • Hauptamt Dienststelle Heissmeyer (Główny Urząd Szkolenia SS)
  • Hauptamt Volksdeutsche Mittelstelle, VOMI (Główny Urząd ds. Niemców Etnicznych) - zarządzał tzw. piątą kolumną
  • Reichskommissariat für die Festigung des deutschen Volkstums (Komisariat Rzeszy ds. Migracji Niemców)

Z powyższej struktury wynika, że za eksterminację więźniów w obozach koncentracyjnych odpowiadały głównie dwa urzędy SS - RSHA i WVHA. Pierwszy dostarczał więźniów do obozów a drugi administrował obozami oraz pracą więźniów. Odpowiedzialni za to zostali (nie wszyscy i nie wszyscy adekwatnie do winy) osądzeni w procesach norymberskich.

Członkowie SS składali przysięgę na wierność Hitlerowi. Dewizą SS było "Meine Ehre heißt Treue!", czyli "Mój honor to wierność!".

Walter Schellenberg w swoich wspomnieniach opisuje, iż SS zostało zorganizowane na wzór zasad jezuitów:

Organizacja SS została zbudowana przez Himmlera na tych samych zasadach, co zakon jezuitów. Reguły zakonu, dotyczące ćwiczeń duchowych, spisane przez Ignacego Loyolę, stanowiły wzór, który Himmler usiłował starannie naśladować. Bezwzględne posłuszeństwo było prawem najwyższym. Każdy rozkaz musiał być wykonany bez sprzeciwu. (s. 38)

Pod koniec drugiej wojny światowej założono organizację ODESSA.

Przypisy

  1. ↑ W publikacjach spotyka się tradycyjne tłumaczenie Schutzstaffel jako "sztafeta ochronna", lecz jest ono mylne, gdyż staffel oznacza także oddział wojska odpowiadający szwadronowi, eskadrze lub kompanii. Źródła niemieckie, m.in. niemiecka Wikipedia i podana tam literatura wskazują, że autorem nazwy "Schutzstaffel" był Hermann Göring - były lotnik i że wzorował się on na nazwie lotniczej jednostki Manfreda von Richthofena. Dlatego prawidłowym tłumaczenie słowa Staffel będzie słowo "eskadra" (jednostka lotnictwa), a nie np. szwadron (jednostka kawalerii).

Bibliografia

  • Walter Schellenberg, Wspomnienia, przekład: Tadeusz Rybowski; wyd. Krajowa Agencja Wydawnicza, Wrocław 1987.
  • Aleksander Lasik, Sztafety Ochronne w systemie niemieckich obozów koncentracyjnych. Rozwój organizacyjny, ewolucja zadań i struktur oraz socjologiczny obraz obozowych załóg SS, wyd. Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, Oświęcim 2007. ISBN 978-83-60210-32-1.

Zobacz też

Commons-logo.svg
Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Schutzstaffel
Pojęcia związane z hasłem narodowy socjalizm
Organizacje
NSDAP • SA • SS • Hitlerjugend
 Nazi Swastika.svg
Historia
Ideologia
Rasizm
Partie narodowo-
-socjalistyczne
poza granicami
Niemiec
Powiązane

Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Schutzstaffel”

Questions for article: símbolo da ss, 15. waffen-grenadier-division der ss (lettisches nr. 1), die uniformen der sturmabteilung sa (bilder), latviešu ss divīzijas, maximilian von herff wikipedia, schutzstaffel, schutzstaffeln uniform, sicherheitsdienst sd uniforms, ss rune, sturmabteilung sztab, sturmabteilung uniformen

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.


IHS Europe: Infrared Heating Systems for Home and Business.